Raadsakkoord Samen aan het Roer 2026-2030

1. Inleiding

Voor u ligt het akkoord van de gemeente Roerdalen voor de bestuursperiode 2026 - 2030. Met dit akkoord kiest de gemeenteraad voor een brede en gezamenlijke koers. Door te werken met een akkoord maken wij helder dat de hele raad aan zet is. Dit is een akkoord van de hele gemeenteraad, met inbreng van alle politieke partijen. Roerstreek Lokaal!, Democraten Roerdalen, CDA Roerdalen en PRO Roerdalen voeren het akkoord bestuurlijk uit, Maar het is nadrukkelijk gebaseerd op de inhoudelijke bijdragen van bovengenoemde fracties, Ons Roerdalen én Vitaal Perspectief.

De keuze voor een akkoord is het resultaat van de vorming van een bestuur waarin alle partijen uitgebreid hun kijk hebben gegeven op de belangrijkste thema’s, ambities en opgaven voor de komende jaren. Uit deze gezamenlijke verkenning blijkt dat er over bijna alle onderwerpen gedeelde uitgangspunten bestaan over de richting die Roerdalen op moet. Er zijn weinig tegenstellingen over opvattingen en ideeën. Daarnaast zijn we het eens over vier centrale wensen:

• Stabiliteit en in control zijn,
• Een duidelijke lange-termijnvisie en vasthouden aan plannen,
• Haalbare en uitvoerbare ambities, 
• Een open, communicatieve samenwerking met de hele raad.

Dit akkoord beschrijft in grote lijnen die gezamenlijke koers. Het biedt ruimte voor politieke discussie en verschillen in de uitwerking, maar geeft duidelijkheid over wat ons bindt en waar we elkaar op aanspreken. Daarbij vinden wij het belangrijk dat de politieke gesprekken in de raadszaal plaatsvindt en dat alle fracties op tijd dezelfde begrijpelijke informatie ontvangen. Heldere en open informatievoorziening is een voorwaarde voor een goede invulling van de kaderstellende en controlerende rol van de raad. En voor een open en zorgvuldige besluitvorming. De raad stelt de kaders en het college voert ze uit.

We zien dat de wereld sterk in beweging is. Digitalisering en kunstmatige intelligentie (AI) zetten door en hebben invloed op de manier van werken. Stijgende energieprijzen, tekort aan grondstoffen en (drink)waterproblematiek, klimaatverandering (o.a. droogte, extreme neerslag en hoogwater) of meer (cyber)dreiging of risico op langdurige stroomuitval zorgen voor onzekerheid en druk op onze samenleving en leefomgeving. Dit vraagt om een gemeente die sterk en flexibel is, met oog voor elkaar en voorbereid is op veranderingen. Deze ontwikkelingen hebben directe gevolgen, waardoor we sommige keuzes opnieuw moeten bekijken. In een tijd van maatschappelijke en bestuurlijke onzekerheid kiezen wij voor samenwerking, voorspelbaarheid en een gezamenlijke verantwoordelijkheid, als basis voor een stabiel en toekomstgericht Roerdalen in de periode 2026 - 2030.

2. Leeswijzer 

Dit akkoord bestaat uit elf thema’s. Elk thema begint met een korte inleiding, gevolgd door de ambitie voor de komende bestuursperiode. Daarna beschrijven we wat wij belangrijk vinden en vanuit welke standpunten wij willen werken. Elk thema eindigt met een opdracht voor het college. Daarmee geven wij richting aan de uitvoering en maken wij duidelijk waarop de raad het college wil kunnen aanspreken.

De thema’s hangen met elkaar samen. Keuzes over wonen raken bijvoorbeeld aan leefbaarheid, voorzieningen, duurzaamheid en het buitengebied. Ook onderwerpen als vertrouwen, dienstverlening, financiële sturing en de mogelijkheid om plannen uit te voeren, komen in meerdere thema’s terug. Dit akkoord kan daarom worden gelezen als één samenhangende koers voor Roerdalen in plaats van een verzameling losse onderdelen.

Waar in dit akkoord verenigingen staat, bedoelen wij ook andere maatschappelijke organisaties. Zoals stichtingen, vrijwilligersorganisaties, dorpsraden, clubs en plannen uit de samenleving, voor zover zij bijdragen aan de leefbaarheid en sociale samenhang in Roerdalen.

De opdrachten aan het college geven een richting aan. Ze bieden ruimte voor verdere uitwerking, politieke discussie en besluitvorming in de raadszaal. Daarbij vinden wij het belangrijk dat de raad op tijd, volledig en begrijpelijk wordt geïnformeerd. Zodat alle fracties hun kaderstellende en controlerende rol goed kunnen vervullen.

3. Bestuurscultuur en manier van werken

De gemeenteraad van Roerdalen kiest voor een bestuurscultuur van vertrouwen, stabiliteit en resultaat. Wij werken vanuit respect voor ieders rol en verantwoordelijkheid. We erkennen dat goede samenwerking tussen raad, college en organisatie bepalend is voor het uitvoeren van onze ambities.

Wij handelen vanuit duidelijke rollen: de raad stelt kaders en controleert, het college bestuurt en legt verantwoording af en de organisatie voert professioneel uit. Transparantie, voorspelbaarheid en open communicatie vormen daarbij de basis. De raad ontvangt op tijd dezelfde, begrijpelijke informatie. Zodat alle fracties hun rol goed kunnen uitvoeren.
Het politieke gesprek vindt plaats in de raadszaal. Daar maken we afwegingen, wegen we standpunten en nemen we besluiten. Wij vergaderen zorgvuldig, met respect voor elkaar en met ruimte voor inhoudelijke verschillen. Tegelijk willen wij duidelijke besluiten nemen en goed samenwerken.

Integriteit en betrouwbaarheid staan voorop. Wij handelen zorgvuldig, zijn open over belangen en spreken elkaar aan waar nodig.  We vinden het belangrijk dat inwoners kunnen meedenken. Participatie zorgt voor betere besluiten en maatschappelijk draagvlak. We zetten passende participatie in bij opgaven die inwoners raken. De opgaven waarvoor Roerdalen staat vragen om realistische keuzes. Middelen en capaciteit zijn niet onbeperkt. Daarom bepalen we wat voorrang krijgt en zorgen we dat plannen met elkaar samenhangen en goed uitvoerbaar zijn. Dat betekent dat we duidelijke keuzes maken over wat we wel en niet doen, met aandacht voor financiële houdbaarheid en de toekomst.
Met deze uitgangspunten werken wij aan een betrouwbare gemeente die klaar is voor de toekomst: duidelijk in keuzes, zorgvuldig in samenwerking en realistisch in uitvoering.

4. In control zijn (thema 1)

Een betrouwbare en goed werkende gemeente begint bij grip op financiën en uitvoering. Ook in Roerdalen staan ambities, opgaven en beschikbare capaciteit onder druk. Dit vraagt om duidelijke keuzes, realistische plannen en een organisatie die deze ook echt kan uitvoeren. Daarbij houden we rekening met het wegvallen van tijdelijke rijksmiddelen (GALA, klimaat, jeugdzorg) vanaf 2028. 

In dit thema staat centraal hoe we zorgen voor een financieel gezonde gemeente die bestuurbaar blijft. Dat betekent niet alles tegelijk willen, maar keuzes maken en sturen op wat haalbaar is. Met heldere informatie, inzicht in risico’s en een goede balans tussen ambities en de mogelijkheid om plannen uit te voeren.
Met een sterke planning- en controlcyclus en duidelijke sturing op grote lijnen kan de gemeente op tijd bijsturen en betrouwbaar blijven in haar handelen.

Ambitie

Gemeente Roerdalen is aantoonbaar in control: financieel gezond, bestuurbaar en professioneel. Met grip op de uitvoering en een stabiel, collegiaal bestuur. Ambities zijn realistisch en in balans met de capaciteit van de organisatie. De hele raad krijgt op tijd begrijpelijke en belangrijke informatie om zijn kaderstellende en controlerende rol goed te kunnen uitvoeren. Het college bestuurt binnen duidelijke kaders en legt actief en open verantwoording af. Zo versterken we vertrouwen, slagkracht en bestuurlijke rust.

Dit vinden we belangrijk

Wij werken vanuit de volgende standpunten:

• altijd een sluitende begroting; 
• realistische schattingen; 
• keuzes maken bij tekorten; 
• transparante informatie; 
• balans tussen ambitie en de mogelijkheid om de plannen uit te voeren

In control zijn betekent keuzes maken en niet alles tegelijk willen. Ambities en de mogelijkheid om plannen uit te voerenmogelijkheden moeten in balans zijn: alleen doen wat haalbaar en uitvoerbaar is. Financiële discipline en goede, tijdige informatie zijn nodig om bij te kunnen sturen. Een professionele organisatie is daarbij onmisbaar. Dit vraagt om duidelijke verantwoordelijkheden, realistische opdrachten, genoeg capaciteit en aandacht voor de kwaliteit van de manier van werken en data. Vertrouwen in de organisatie en vakmanschap gaan hand in hand met duidelijke verantwoording. We werken samen met anderen (bijvoorbeeld MER en andere verbonden partijen) en moeten ons daar ook toe verhouden. De raad stuurt op grote lijnen en heeft duidelijke en begrijpelijke informatie nodig. Het college geeft inzicht in de voortgang, afwijkingen en risico’s. Zo kan de raad op tijd keuzes maken en bijsturen als dat nodig is.

Opdracht aan het college

• te zorgen voor een financieel gezonde gemeente, met een verantwoord financieel beleid met altijd sluitende en haalbare begrotingen;
• opties en keuzes voor te bereiden voor de kadernota’s 2027-2028 en aan de raad voor te leggen;
• ambities en de mogelijkheid om de plannen uit te voeren met elkaar in balans te brengen en waar nodig te bepalen wat voorrang krijgt. 
• de kerntakendialoog met de raad af te ronden richting kadernota 2028;
• de planning- en controlcyclus eenvoudig, overzichtelijk, logisch en begrijpelijk in te richten. De voortgang van projecten laagdrempelig en inzichtelijk te maken;
• de raad op tijd, actief en volledig te informeren met uitleg over voortgang, afwijkingen, risico’s en keuzes;
• risico’s en beschikbare capaciteit steeds inzichtelijk te maken en te versterken zo voorkomen we verrassingen;
• te investeren in de kwaliteit van de organisatie, werkwijzen en informatievoorziening;
• de ambtelijke capaciteit structureel te versterken door binnen één jaar een regionale trainee-pool op te zetten, samen met omliggende gemeenten en de provincie. Deze is gericht op de instroom, ontwikkeling en het behoud van personeel in specifieke en moeilijk vervulbare functies. En de raad periodiek te informeren over de voortgang en resultaten;
• actief en transparant verantwoording af te leggen over gemaakte keuzes, besteding van middelen en behaalde resultaten. Dat gebeurt in begrijpelijke taal.

5. Vertrouwen van inwoners (thema 2)

Een sterke gemeente begint bij vertrouwen. Voor inwoners van Roerdalen betekent dit dat zij kunnen rekenen op een overheid die duidelijk is, haar afspraken nakomt en op een vaste manier werkt. Vertrouwen groeit niet vanzelf. Dat wordt verdiend door keuzes die we kunnen uitleggen en door een manier van werken die voorspelbaar en eerlijk is.
In dit thema staat centraal hoe de gemeente het vertrouwen van inwoners versterkt. Niet door meer regels, maar door helder te zijn over wat wel en niet kan. En door besluiten te nemen die de gemeente ook echt kan waarmaken. Daarbij zoeken we steeds de balans tussen ruimte geven aan plannen uit de samenleving en het bieden van duidelijke kaders. Met deze aanpak bouwen we aan een gemeente die dicht bij haar inwoners staat, aansluit bij de kracht van de samenleving en betrouwbaar is in woord en daad.

Ambitie

Wij willen dat inwoners van Roerdalen vertrouwen hebben in hun gemeente. Dat betekent een overheid die duidelijk, voorspelbaar, eerlijk en betrouwbaar is. En die zegt wat zij doet en doet wat zij zegt. Inwoners voelen zich gehoord en serieus genomen en weten waar zij aan toe zijn. Ook als dat betekent dat niet aan alle wensen tegemoet kan worden gekomen. Vertrouwen is geen doel op zich, maar het resultaat van voorspelbare keuzes, heldere communicatie en een gemeente die doet wat zij belooft. Participatie zetten wij in om tot betere besluiten te komen en de relatie tussen inwoners, raad, college en organisatie te versterken.

Dit vinden we belangrijk

Wij werken vanuit de volgende standpunten:

• duidelijkheid vooraf over wat wel en niet kan; 
• realistische keuzes die aansluiten bij de mogelijkheid om plannen uit te voeren; 
• open en eerlijke communicatie over afwegingen en gevolgen; 
• participatie als middel om betere besluiten te nemen, niet als doel op zich; 
• een benadering vanuit “ja, tenzij”, met ruimte voor plannen uit de samenleving;
• oog hebben voor wat er speelt in de samenleving en zichtbaar zijn in onze dorpen.

Vertrouwen ontstaat niet door méér participatie alleen, maar door voorspelbaar handelen. Inwoners moeten weten waar zij aan toe zijn. Dit betekent dat de gemeente vooraf duidelijk is over kaders en verwachtingen. En achteraf uitlegt waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. De gemeente sluit aan bij de kracht van de samenleving. Plannen van inwoners, verenigingen en ondernemers worden actief ondersteund. Ze moeten wel passen binnen de gestelde kaders en de leefbaarheid van Roerdalen verhogen.

Opdracht aan het college

Wij geven het college de opdracht om:

• de door de raad vastgestelde kaders uit te werken in concrete voorstellen en richtlijnen en deze ter vaststelling voor te leggen aan de raad (Participatieverordening). Dit wordt actief gedeeld, zodat inwoners weten waar ze aan toe zijn;
• te werken vanuit een “ja, tenzij”-houding bij plannen uit de samenleving en daarbij aan te sluiten bij de kracht van inwoners, verenigingen en ondernemers; 
• participatie gericht en zinvol in te zetten, met vooraf duidelijkheid over invloed, rol en verwachtingen. En samen met de raad een heldere visie op participatie te maken en toe te passen, mét een duidelijke terugkoppeling; 
• de dienstverlening zichtbaar te verbeteren, met de nadruk op bereikbaarheid, kwaliteit, duidelijkheid en het nakomen van afspraken;
• een één-loket-aanpak te maken. Dat is een herkenbare en goed bereikbare plek waar inwoners, ondernemers en verenigingen voor verschillende vragen en ondersteuning terecht kunnen; 
• inwoners, ondernemers en verenigingen actief, op tijd en in begrijpelijke taal te informeren of te betrekken bij plannen die hen direct raken; 
• als gemeente zichtbaar en benaderbaar te zijn in alle dorpen, bijvoorbeeld door ter plekke aanwezig te zijn en in gesprek te gaan met inwoners; 
• signalen, klachten en ervaringen van inwoners te verzamelen, onderzoeken en gebruiken om beleid, manier van werken en dienstverlening steeds te verbeteren; 
• de raad regelmatig te informeren over voortgang, keuzes en resultaten. Bij plannen met meerdere opties legt het college duidelijk uit wat de verschillen zijn, inclusief effecten, kosten, risico’s en gevolgen, zodat de raad goede keuzes kan maken. Daarbij geeft het college aan wat dit betekent voor het vertrouwen van inwoners en voor de uitvoerbaarheid. 

6. Samenleving

6.1 Vrijwilligers en verenigingen (thema 3)

Vrijwilligers en verenigingen zijn onmisbaar voor de leefbaarheid en sociale samenhang in Roerdalen. Zij zorgen voor contact tussen inwoners, organiseren activiteiten en dragen bij aan sterke en levendige dorpsgemeenschappen. Zonder hun inzet zou het sociale en maatschappelijke leven er anders uitzien. Tegelijk staan verenigingen en vrijwilligers voor uitdagingen. Zoals meer regels, veroudering en het vinden van nieuwe vrijwilligers. Dit vraagt om een gemeente die meedenkt, ondersteunt, ruimte geeft en soms een spiegel voorhoudt. In dit thema staat centraal hoe we het verenigingsleven versterken, nu en in de toekomst. Dat doen we door vertrouwen te geven, samenwerking te stimuleren en ondersteuning beter aan te laten sluiten op wat lokaal nodig is. Met deze aanpak bouwen we samen met verenigingen en vrijwilligers aan sterke gemeenschappen, waarin plannen blijven ontstaan en groeien.

Ambitie

Wij willen een sterk verenigingsleven in Roerdalen, nu en in de toekomst. Met vrijwilligers die zich gewaardeerd, gesteund en serieus genomen voelen. En verenigingen die de ruimte krijgen om hun belangrijke rol in de samenleving te vervullen. Roerdalen kiest daarbij voor vertrouwen, samenwerking en zorg uit handen nemen.
Verenigingen krijgen de ruimte om te doen waar zij goed in zijn: mensen verbinden en gemeenschappen versterken. De gemeente is een betrouwbare partner, geeft duidelijk aan wat kan en mag, houdt regels zo eenvoudig mogelijk en biedt hulp die past bij wat er lokaal nodig is.

Dit vinden we belangrijk

Wij werken vanuit de volgende standpunten:

• vertrouwen in verenigingen en vrijwilligers; 
• minder regels en een eenvoudige, toegankelijke aanpak binnen de (wettelijke) regels; 
• maatwerk per dorp en per vereniging; 
• ondersteuning gericht op het blijven bestaan van verenigingen; 
• één duidelijk en herkenbaar aanspreekpunt binnen de gemeente.

Vrijwilligers en verenigingen vormen de basis van de leefbaarheid, sociale samenhang in Roerdalen en zijn helpend voor een gezonde levensstijl. De rol van de gemeente is daarbij ondersteunend: helpen waar nodig, maar ruimte geven waar dat kan. Niet elk dorp of elke vereniging heeft dezelfde wensen. Daarom is maatwerk nodig en wordt gekeken naar wat er in de dorpen speelt. 

De grootste opgave ligt niet in nieuw beleid, maar in verenigingen sterk en actief te houden. Dat vraagt om minder regels, duidelijke communicatie en ondersteuning die past bij de praktijk van verenigingen. Het moet duidelijk zijn waar verenigingen terechtkunnen met hun vragen. Daarbij is ook aandacht nodig voor (veroudering van) besturen, het vinden van nieuwe vrijwilligers en het versterken van samenwerking tussen verenigingen.

Opdracht aan het college

Wij geven het college de opdracht om:

• de administratie en regeldruk voor verenigingen eenvoudiger maken;
• te zorgen voor één duidelijk en makkelijk bereikbaar aanspreekpunt of loket voor verenigingen. Met duidelijke termijnen en communicatie die aansluit op de behoefte van vrijwilligers;
• verenigingen die bijdragen aan een gezonde leefstijl extra te helpen;
• verenigingen actief te ondersteunen zodat ze ook in de toekomst kunnen blijven bestaan;
• een passende en zichtbare manier te ontwikkelen om vrijwilligers te waarderen en dit te blijven doen; 
• samenwerking en het delen van kennis tussen verenigingen te stimuleren; 
  hulp en regelingen eenvoudiger en beter toegankelijk te maken;
• de raad op tijd te informeren over ontwikkelingen, problemen en effecten.

6.2 Naar elkaar omkijken (thema 4)

In Roerdalen kijken inwoners naar elkaar om en vormen samen sterke gemeenschappen. Dat is een belangrijke kracht van de gemeente en de basis voor sociale samenhang en leefbaarheid. Het contact met de ander bij de lokale ondernemer of supermarkt is voor veel inwoners een belangrijk moment van de dag. Tegelijkertijd staan belangrijke voorzieningen in de dorpen onder druk. Hierdoor wordt het lastiger om hulp te krijgen of om elkaar te ontmoeten en te helpen. 

Dit vraagt om een aanpak waarin de kracht van de samenleving centraal staat, met een gemeente die ondersteunt waar dat nodig is. In dit thema staat centraal hoe we zorgen voor een goede balans tussen wat inwoners zelf en samen kunnen en de ondersteuning die de gemeente biedt. Daarbij is het belangrijk om dingen makkelijker te maken, problemen op tijd te ontdekken en te zorgen dat hulp voor iedereen goed bereikbaar is. Met deze aanpak werken we aan een samenleving waarin mensen naar elkaar omkijken, ondersteuning dichtbij is en iedereen mee kan blijven doen.

Ambitie

Wij willen een samenleving in Roerdalen waarin inwoners naar elkaar omkijken, elkaar makkelijk kunnen ontmoeten en niemand er alleen voor staat. We versterken gemeenschappen waarin mensen elkaar ondersteunen en zorgen dat inwoners die kwetsbaar zijn op tijd passende hulp krijgen. Er is hulp aanwezig voor mensen die dat nodig hebben, met ruimte voor wat zij zelf (aan)kunnen. De gemeente stimuleert dat mensen zichzelf en elkaar helpen waar dat kan, en biedt hulp waar dat nodig is, met oog voor bestaanszekerheid van onze inwoners. We zorgen dat hulp makkelijker bereikbaar wordt, dat problemen op tijd worden gezien en dat ook mensen in kwetsbare of minder zichtbare situaties worden bereikt, zoals eenzaamheid en armoede. Zo versterken we de samenhang in de samenleving en voorkomen we dat verschillen tussen mensen groter worden.

Dit vinden we belangrijk

Wij werken vanuit de volgende standpunten:

• samenleving eerst, overheid aanvullend;
• hulp waar nodig en zichzelf en elkaar helpen waar dat kan;
• aandacht voor wat mantelzorgers en vrijwilligers aankunnen;
• makkelijk bereikbare ondersteuning;
• nadruk op voorkomen en opsporen van problemen;
• goede samenwerking tussen professionals, vrijwilligers en inwoners, gericht op ondersteuning die goed op elkaar aansluit en past bij wat nodig is;
• we voeren onze wettelijke taken zorgvuldig uit en nemen zelf de regie. Dit geldt ook voor de opvang van statushouders, Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers. Dat doen we met aandacht voor wat de omgeving aankan, een goede leefomgeving en betrokkenheid van inwoners.

De kracht van Roerdalen ligt bij inwoners, verenigingen en vrijwilligers. Zij spelen een belangrijke rol in het dagelijks leven en in het omkijken naar elkaar. De gemeente sluit daarop aan en ondersteunt waar nodig. Tegelijk is het belangrijk om realistisch te zijn over wat van inwoners verwacht kan worden en oog te houden voor wat zij aankunnen.

Een goed evenwicht tussen onbetaalde zorg en professionele ondersteuning is belangrijk. De gemeente zorgt dat hulp makkelijk bereikbaar is voor wie dat nodig heeft en werkt samen om problemen op tijd te signaleren. Zo kan de hulp worden geboden die past. Dit geldt ook voor de uitvoering van de Spreidingswet. De opvang wordt zorgvuldig geregeld en afgestemd op de lokale situatie. Met aandacht voor draagvlak en samenhang in de dorpen.
Daarnaast is er aandacht voor het voorkomen en aanpakken van zorgfraude, zodat middelen terechtkomen bij mensen die deze ondersteuning echt nodig hebben.

Opdracht aan het college

Wij geven het college de opdracht om:

• plannen uit de samenleving die ontmoeting, onderlinge steun en bestaanszekerheid versterken te ondersteunen en waar nodig partijen met elkaar te verbinden;
• mantelzorgers en vrijwilligers waarderen en ondersteunen, met aandacht voor wat zij aankunnen;
• wettelijke taken uit te voeren, waaronder de Spreidingswet. Met aandacht voor wat de omgeving aankan, leefbaarheid, duidelijke communicatie en samenwerking met inwoners en maatschappelijke organisaties;
• te zorgen voor hulp die makkelijk bereikbaar en toegankelijk is, met één duidelijk loket voor inwoners;
• in te zetten op preventie zodat problemen op tijd worden gezien en niet onnodig uit de hand lopen;
• de samenwerking tussen zorg, welzijn, vrijwilligers, inwoners en andere partners te versterken;
• het mensontwikkelbedrijf verder te ontwikkelen met de ondernemers van onze gemeente (zie thema 11);
• te zorgen dat alle inwoners kunnen meedoen aan de samenleving;
• de raad op tijd en regelmatig te informeren over ontwikkelingen, problemen en de gevolgen van het beleid.

6.3 Jongeren en ouderen (thema 5)

In Roerdalen verandert de samenstelling van de bevolking. Jongeren trekken soms weg door gebrek aan kansen, terwijl het aantal ouderen toeneemt en de vraag naar passende ondersteuning groeit. Dit heeft direct invloed op de leefbaarheid van de dorpen en vraagt om bewuste keuzes. In dit thema staat centraal hoe we zorgen voor een goed evenwicht tussen generaties. Het gaat erom jongeren kansen te geven voor de toekomst, zich te ontwikkelen en in de gemeente te blijven. Terwijl ouderen zo lang mogelijk zelfstandig en prettig kunnen blijven wonen. Op hetzelfde moment zien we kansen waarbij jong en oud elkaar kunnen ondersteunen en aanvullen. Met duidelijke keuzes en samenwerking met partners bouwen we aan een gemeente waarin jong en oud, mee kan doen en zich thuis voelt.

Ambitie

Wij willen een gemeente zijn waar jongeren kansen hebben om te wonen en zich te ontwikkelen, en waar ouderen zelfstandig en prettig ouder kunnen worden. In Roerdalen doen alle generaties mee en voelen zich betrokken bij hun dorp en de gemeenschap. We brengen jong en oud met elkaar in contact en zorgen voor een leefomgeving die past bij verschillende levensfasen, nu en in de toekomst.

Dit vinden we belangrijk

Wij werken vanuit de volgende standpunten:

• evenwicht tussen generaties en wat zij nodig hebben; 
• aandacht voor passende woonvormen en ontmoeting; 
• jongeren actief betrekken bij beleid en besluitvorming;
• meer grip krijgen op de jeugdzorg door te sturen op kwaliteit, effectiviteit en de kosten. Het doel is goede hulp voor jongeren en betaalbare uitgaven voor de gemeente;
• ondersteunen van zelfstandig en veilig wonen voor ouderen; 
• het stimuleren van contact en ontmoeting tussen generaties.

Veranderingen in de bevolking vragen om duidelijke keuzes. Jongeren moeten redenen hebben om in Roerdalen te willen blijven wonen en zich te ontwikkelen. Ouderen hebben passende hulp nodig om zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen blijven wonen. De gemeente zorgt voor de voorwaarden en stimuleert contact tussen generaties, maar neemt niet alles over. Er wordt ingezet op samenwerking met partners en de kracht van de samenleving. Daarbij is er aandacht voor wat inwoners nodig hebben en wat zij aankunnen.

Opdracht aan het college

We geven het college opdracht om: 

• beleid te maken dat jongeren kansen biedt om in Roerdalen te wonen, werken en blijven;
• jongeren steeds te betrekken bij beleid en besluiten die hen aangaan;
• te zorgen voor goede voorwaarden zodat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig, veilig en prettig kunnen wonen;
• ontmoeting en contact tussen generaties te stimuleren;
• plannen van en voor jongeren te ondersteunen, onder andere binnen verenigingen, en dit mee te nemen bij het beoordelen en aanpassen van het subsidiebeleid;
• te zorgen voor goed bereikbare en passende voorzieningen voor jong en oud;
• samen te werken met maatschappelijke partners, onderwijs en zorgorganisaties;
• beleid en uitvoering laten aansluiten op wat jongeren en ouderen nodig hebben;
• de raad op tijd en regelmatig te informeren over ontwikkelingen, problemen en bereikte effecten.

7. Openbare ruimte

7.1 Accommodaties en ontmoetingsplekken (thema 6)

Accommodaties zijn een belangrijke plek voor ontmoeting, activiteiten en voorzieningen in de dorpen van Roerdalen. Ze dragen bij aan de leefbaarheid en levendigheid van dorpen. Tegelijk staan ze onder druk door veranderingen in gebruik, hogere kosten en minder vrijwilligers die het beheer kunnen doen. Dit vraagt om bewuste en realistische keuzes. In dit thema staat centraal hoe we zorgen voor betaalbare gebouwen die passen bij wat inwoners en verenigingen nodig hebben en die klaar zijn voor de toekomst. De uitvoering van het accommodatiebeleid speelt hierin een belangrijke rol: niet door alles in stand te houden, maar door te kijken naar wat echt nodig is, waar samenwerking mogelijk is en hoe we voorzieningen slimmer en beter kunnen gebruiken. We bouwen in Roerdalen niet voor leegstand. Met een duidelijke richting, heldere afspraken en door het accommodatiebeleid goed uit te voeren werken we samen met gebruikers en inwoners aan passende en duurzame voorzieningen in alle dorpen.

Ambitie

Wij willen betaalbare accommodaties die klaar zijn voor de toekomst en goed gebruikt worden. Deze gebouwen moeten bijdragen aan fijne en levendige dorpen in Roerdalen. Daarbij maken we keuzes die passen bij gebruik en draagkracht. Het accommodatiebeleid is gericht op het maken van duidelijke, realistische keuzes die aansluiten bij de praktijk in de dorpen.

Dit vinden we belangrijk

Wij werken vanuit de volgende standpunten:

• kwaliteit boven aantal; 
• gebouwen slim en op meerdere manieren gebruiken; 
• realistische keuzes: niet alles kan behouden blijven; 
• samenwerking tussen gebruikers en inwoners en samen verantwoordelijkheid nemen; 
• duidelijke en voorspelbare kaders voor investeringen en ondersteuning.

Accommodaties zijn belangrijk voor de leefbaarheid, maar niet elk gebouw kan op dezelfde manier blijven bestaan. Dit vraagt om duidelijke keuzes, gelet op gebruik, vrijwilligers voor het beheer en zicht op de toekomst. Niet alles kan behouden blijven; daarom zetten we in op kwaliteit en doelmatig gebruik. Duurzaamheid en zuinig omgaan met energie zijn belangrijke voorwaarden. Bij investeringen in gebouwen kijken we goed naar de kosten, het gebruik en draagkracht.

De gemeente ondersteunt waar nodig, maar verwacht ook inzet en verantwoordelijkheid van gebruikers. Samenwerking, gebouwen slim gebruiken en ze goed beheren is belangrijk om ze betaalbaar en geschikt te houden voor de toekomst. Duidelijke afspraken en verwachtingen vooraf voorkomen onduidelijkheid achteraf. Daarbij is ook aandacht voor paracommercie (het verkopen van drank en eten) en hoe accommodaties worden beheerd en gebruikt. 

Opdracht aan het college 

Wij geven het college de opdracht om:

• in het eerste jaar van deze bestuursperiode (uiterlijk kwartaal 1 2027) een samenhangend, realistisch en uitvoerbaar plan voor de gemeentelijke accommodaties klaar te hebben, geschikt voor de toekomst en afgestemd met gebruikers in de dorpen; 
• te zorgen voor een duidelijke en logische uitvoering van het accommodatiebeleid, passend binnen de bestaande kaders;
• per dorp, eens per twee jaar, inzicht te geven in gebruik, staat en hoe de toekomst eruit ziet; 
• het slim gebruiken van gebouwen voor meerdere doelen waar dat kan actief te stimuleren; 
• duidelijke en voorspelbare kaders te stellen over investeringen, gebruik, onderhoud en ondersteuning en deze aan de raad voor te leggen; 
• keuzes te maken op basis van gebruik, draagkracht en maatschappelijke meerwaarde; 
• de raad op tijd en regelmatig te informeren over (grote en belangrijke) keuzes, gevolgen, dilemma’s en voortgang.

7.2 Veiligheid (thema 7)

Veiligheid is een algemene voorwaarde voor prettig wonen, leven en werken in Roerdalen. Inwoners moeten zich veilig kunnen voelen in hun eigen buurt, op straat én in de digitale omgeving. Tegelijk verandert het veiligheidsvraagstuk: naast de bekende vormen van overlast en criminaliteit vragen ook wateroverlast, brandgevaar, digitale dreigingen en ondermijnende activiteiten steeds meer aandacht. Dit vraagt om een aanpak waarin preventie, handhaving en samenwerking centraal staan. In dit thema staat hoe we werken aan een veiligere leefomgeving, met aandacht voor zowel feitelijke veiligheid als het veiligheidsgevoel van inwoners. Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor de gemeente, in nauwe samenwerking met partners én met betrokkenheid van inwoners zelf.
Met gerichte inzet en duidelijke keuzes bouwen we aan een gemeente waarin veiligheid vanzelfsprekend is en waarin inwoners zich beschermd en gehoord voelen.

Ambitie

Wij willen een veilige en weerbare gemeente zijn waarin inwoners zich zowel lichamelijk als digitaal veilig voelen en veilig kunnen leven. De gemeente zet in op een betrouwbare en zichtbare overheid die samen met inwoners, ondernemers en partners werkt aan een veilige leefomgeving. Preventie waar mogelijk, handhaving waar nodig en aandacht voor zowel feitelijke veiligheid als de beleving van veiligheid vormen daarbij de kern.

Dit vinden we belangrijk

Wij werken vanuit de volgende standpunten:

• preventie waar mogelijk, handhaving waar nodig; 
• aandacht hebben voor het voorkomen én aanpakken van zorgfraude;
• nauwe samenwerking met partners, zoals politie en zorgorganisaties; 
• aandacht voor zowel feitelijke veiligheid als hoe inwoners veiligheid beleven; 
• duidelijke grenzen en gevolgen handhaving; 
• inzet op digitale criminaliteit en ondermijning.

Veiligheid vraagt om een goede balans tussen preventie en zorgen dat mensen zich aan de regels houden (handhaving). Door op tijd signalen op te vangen kunnen problemen worden voorkomen. Terwijl handhaving nodig blijft om grenzen te stellen en overtredingen aan te pakken. De gemeente werkt hierbij samen met partners zoals politie, zorg- en welzijnsorganisaties en inwoners. Bij jongeren ligt de nadruk op tijdig problemen herkennen en kansen bieden voor de toekomst. Er is extra aandacht voor kwetsbare situaties, zoals opgroeien in armoede of een onveilige thuissituatie. Daarnaast blijven veiligheid in het verkeer en veiligheid in de woonomgeving belangrijke aandachtspunten. Ook digitale veiligheid en weerbaarheid tegen ondermijnende criminaliteit vragen blijvende inzet. Zo werken we aan een veilige leefomgeving én een sterk gevoel van veiligheid bij inwoners.

Opdracht aan het college

Wij geven het college de opdracht om:

• samen met veiligheidspartners, zoals politie, handhaving en zorgorganisaties te werken aan een duidelijke en uitvoerbare aanpak van veiligheid en (digitale) criminaliteit, waarbij elk jaar de belangrijkste onderwerpen worden vastgesteld en onderbouwd;
• in te zetten op preventie, met extra aandacht voor kwetsbare jongeren. En dit om te zetten in concrete acties. 
• duidelijk en herkenbaar handhaven en, waar nodig, extra of andere capaciteit in te zetten;
• de veiligheid in het verkeer en in de openbare ruimte gericht en meetbaar te verbeteren;
• ondermijning in het buitengebied actief en blijvend aan te pakken en te verbinden met handhaving, veiligheid, ruimtelijke ordening en regionale samenwerking. Verkennen welke (eu)regionale middelen we kunnen gebruiken voor een gerichte aanpak van ondermijning in samenhang met de kwaliteit van het landschap en leegstand (samenhang met thema 9);
• inwoners te betrekken bij veiligheid en de beleving van veiligheid, met aandacht voor melden, bewustwording en digitale veiligheid;
• de raad op tijd en regelmatig inhoudelijk te informeren over ontwikkelingen, de belangrijkste onderwerpen en meetbare resultaten. Ook krijgen we inzicht in de inzet en capaciteit en in momenten waarop bijsturing nodig is.

8. Leefomgeving

8.1 Wonen (thema 8)

De vraag naar woningen is groot en heeft invloed op de leefbaarheid van de dorpen in Roerdalen. Inwoners willen passend en betaalbaar kunnen wonen, in een omgeving die aansluit bij hun levensfase en wat zij nodig hebben. Tegelijkertijd vraagt dit om zorgvuldige keuzes: ruimte is beperkt en ontwikkelingen hebben invloed op voorzieningen, infrastructuur en de sociale samenhang in dorpen.

In dit thema staat centraal hoe we zorgen voor genoeg passende woningen, zonder de balans in de dorpen uit het oog te verliezen. Het gaat niet alleen om aantallen, maar vooral om de juiste mix van type woningen op de juiste plek. Daarbij is het belangrijk om realistisch te plannen, keuzes te maken en plannen af te stemmen op wat de gemeente en de dorpen aankunnen. We realiseren ons dat het volle stroomnet (netcongestie) invloed heeft op de snelheid en uitvoering van woningbouw. Met een gerichte en samenhangende aanpak werken we aan levendige en leefbare dorpen, waarin inwoners nu en in de toekomst goed kunnen wonen. 

Ambitie

Wij willen dat inwoners van Roerdalen kunnen wonen in een passende en betaalbare woning, in een aangename omgeving en in het dorp dat bij hen past. Daarom willen we genoeg woningen die aansluiten bij de behoefte van inwoners. De gemeente kiest voor woningbouw voor verschillende doelgroepen en draagt bij aan levendige en leefbare dorpen, nu en in de toekomst. Onze vakantieparken zijn bedoeld voor recreatie en niet voor permanente bewoning.

Dit vinden we belangrijk

Wij werken vanuit de volgende standpunten:

• bouwen wat nodig is, passend bij de woonvraag van inwoners, met aandacht voor zowel koop als (sociale) huur; balans tussen tempo, wat de gemeente aankan en de mogelijkheid om plannen uit te voeren
• woningen (waar dat kan en volgens de wet mag) bij toewijzing voorrang te geven aan eigen inwoners;
• samenhang tussen woningbouw, voorzieningen en leefbaarheid;
• maatwerk per dorp, passend bij lokale vraag en mogelijkheden;
• geen permanente bewoning op vakantieparken toe te staan;
• realistische planning en fasering van projecten.

De woningopgave vraagt om duidelijke keuzes. Niet alleen aantallen zijn belangrijk, maar ook het type woningen en de juiste locatie. Wij bouwen naar behoefte passend bij elk dorp, met aandacht voor starters, gezinnen en ouderen. We stimuleren doorstroming binnen de bestaande woningen. Woningsplitsing is een van de mogelijkheden die we inzetten. De gemeente ondersteunt ontwikkeling, maar bewaakt de samenhang en haalbaarheid. Dat betekent dat woningbouw moet passen bij wat dorpen aankunnen, de beschikbaarheid van voorzieningen en de middelen om te bouwen. Niet alles kan tegelijk. Daarom wordt gewerkt met een realistische planning en doen we het belangrijkste eerst. Samenwerking met woningcorporaties, marktpartijen en inwoners is noodzakelijk om plannen uitvoerbaar en betaalbaar te maken.

Opdracht aan het college

Wij geven het college de opdracht om:

• te zorgen voor genoeg nieuwe woningen die aansluiten bij de lokale behoefte en de samenstelling van bepaalde doelgroepen (demografische ontwikkelingen);
• in te zetten op betaalbaarheid en bereikbaarheid, met bijzondere aandacht voor starters en ouderen;
• de woonvraag van inwoners elke twee jaar in beeld te brengen en te vertalen naar een concrete aanpak;
• doorstroming op de woningmarkt te bevorderen door passende en alternatieve woonvormen en woonplannen te ondersteunen;
• per dorp maatwerk toe te passen binnen duidelijke en vooraf bepaalde punten die de gemeente belangrijk vindt;
• steeds samen te werken met woningcorporaties, ontwikkelaars en inwoners om plannen uitvoerbaar en realiseerbaar te maken;
• de aanpak rondom woningbouw duidelijk, voorspelbaar en slim in te richten;
• bij woningbouw rekening te houden met wat dorpen aankunnen, met de voorzieningen en passend in de omgeving;
• de raad op tijd en regelmatig te informeren over voortgang, problemen en gemaakte keuzes.

8.2 Ontwikkelingen buitengebied (thema 9)

Het buitengebied van Roerdalen is van grote waarde: landschappelijk, natuurlijk, agrarisch en recreatief. Tegelijkertijd is dit gebied volop in beweging. Veranderingen in de landbouw, stikstof- en natuurvraagstukken, energietransitie, wonen, recreatie en aanpassen aan een veranderend klimaat (klimaatadaptatie) leggen een grote druk op de beschikbare ruimte. Ook hoort veiligheid nadrukkelijk bij het buitengebied. Ondermijning, illegaal gebruik van panden, dumpingen, brandveiligheid en afgelegen locaties vragen om gerichte aandacht (zie thema 7).

Ambitie

Wij willen een levendig en aantrekkelijk buitengebied in Roerdalen dat klaar is voor de toekomst. Waarin het landelijk en agrarisch karakter blijft bestaan. En waar een goede balans en ruimte is voor ondernemen, wonen, natuur en recreatie. Ontwikkelingen helpen bij kwaliteit en leefbaarheid en sluiten aan bij de grootte en het karakter van de gemeente. De gemeente biedt daarbij duidelijkheid en voorspelbaarheid en beschermt wat waardevol is. Verder stimuleert de gemeente plannen die het buitengebied verbeteren.

Dit vinden we belangrijk

Wij werken vanuit de volgende standpunten:

• het groene karakter blijft en we geven aandacht aan een waterbeheer dat klaar is voor de toekomst;
• landbouw en toerisme als belangrijke economische onderdelen van het gebied;
• versterken van bestaande natuur en verschillende soorten planten en dieren (biodiversiteit), met aandacht voor kwaliteit, beheer en opgaven van Rijk en Provincie;
• ruimte voor ondernemen, wonen, natuur en recreatie in een goede balans, passend bij de grootte van Roerdalen;
• ruimte voor plannen die kwaliteit toevoegen en helpen bij een levendig, aantrekkelijk buitengebied dat klaar is voor de toekomst;
• spreiding van toeristische en recreatieve kansen over de hele gemeente;
• duidelijke grenzen stellen aan ontwikkelingen die niet passen bij het karakter van Roerdalen;
• duidelijke en voorspelbare kaders voor initiatiefnemers; een benadering vanuit “ja, tenzij”.

Het buitengebied staat onder druk. Landbouwgebouwen komen vrij en vragen om een nieuwe bestemming. Niet alles kan overal. Daarom maken wij bewuste keuzes over wat wel en niet past binnen de identiteit van Roerdalen.
Ontwikkelingen zijn mogelijk wanneer zij de kwaliteit verhogen en passen bij het karakter van het gebied. Grote ontwikkelingen die het landschap aantasten of de balans verstoren passen daar niet bij. Wij versterken de bestaande natuur en zijn voorzichtig met uitbreiding die ten koste gaat van andere functies.

Opdracht aan het college 

Wij geven het college de opdracht om:

• een logische en uitvoerbare visie op het buitengebied verder uit te werken, met heldere uitgangspunten voor ontwikkeling en bescherming; 
• uiterlijk in 2027 een duidelijk stappenplan op te stellen om keuzes te maken voor ontwikkelingen in het buitengebied. Dit stappenplan te richten op maatwerk voor wonen, landbouw, natuur, recreatie, toerisme en kleinschalige economische ontwikkeling. Het stappenplan moet helderheid geven over mogelijkheden, de aanpak en verwachtingen.
• ruimte te bieden aan plannen die zorgen voor kwaliteit, leefbaarheid en een sterke economie. Ze moeten goed passen in de omgeving en van goede kwaliteit zijn;
• landbouw, landschap, natuur, cultuurhistorische waarden en leefbaarheid mee te nemen in ruimtelijke keuzes. En aandacht te hebben voor het verdwijnen van landbouw door andere functies;
• zorgen dat mensen die in de buurt wonen en andere betrokkenen mee kunnen denken;
• samen te werken met provincie en andere partners om doelen te verbinden, zonder achteruitgang van de lokale kwaliteit en maatwerk;
• beleid te maken voor vrijkomende agrarische gebouwen. Dit beleid richt zich op een passende nieuwe functie. Met behoud van de kwaliteit van het landschap en zonder agrariërs onnodig te hinderen. En dit beleid voor te leggen aan de gemeenteraad;
• vrijgekomen agrarische gebouwen te gebruiken voor bijvoorbeeld wonen (incl. woningsplitsing), andere vormen van landbouw, kleinschalige bedrijvigheid en recreatie. Maar alleen als het past, juridisch mogelijk is en aansluit bij het landschap; 
• bij de uitvoering van beleid geen lokaal beleid te gebruiken bij beleid van de overheid en de provincie. Tenzij dit echt nodig is en de gemeente dit besluit; 
• bij ruimtelijke ontwikkelingen voor het opwekken van energie de standpunten van de zonneladder toe te passen. Dat betekent dat eerst daken en bebouwd gebied wordt gebruikt. Daarna wordt gekeken naar infrastructuur en restgronden. Landbouwgrond wordt zo min mogelijk gebruikt;
• de raad op tijd te informeren over ontwikkelingen, dilemma’s en gemaakte keuzes in het buitengebied.

8.3 Duurzaamheid (thema 10)

Duurzaamheid is een belangrijke opgave voor de toekomst van Roerdalen. Tegelijkertijd vraagt deze opgave om keuzes die passen bij de grootte, het landschap en de leefomgeving van de gemeente. De energietransitie en verduurzaming hebben invloed op inwoners, ondernemers en het buitengebied, en vragen om een zorgvuldige en realistische aanpak. Duurzaamheid vraagt ook om een leefomgeving die bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering. Dat geldt zowel voor de dorpskernen als het buitengebied.  Met vragen over de inrichting van de wijk, opvang van water bij piekbuien of hittestress.

In dit thema staat centraal hoe we werken aan een duurzaam Roerdalen, met aandacht voor haalbaarheid, betaalbaarheid en draagvlak. Niet alles kan overal: duurzame ontwikkelingen moeten passen bij de identiteit van de gemeente en bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. Daarbij ligt de nadruk op energiebesparing, het verduurzamen van bestaande bebouwing en het ondersteunen van plannen die lokaal gedragen worden.
Met duidelijke kaders en bewuste keuzes zorgen we voor een duurzame ontwikkeling die in balans is met landschap, leefbaarheid en de belangen van inwoners en ondernemers.

Ambitie

Wij willen werken aan een duurzaam Roerdalen, waarin we verantwoordelijkheid nemen voor volgende generaties en rekening houden met wat inwoners, ondernemers en de leefomgeving aankunnen. Duurzaamheid zien we als een kans om de kwaliteit van wonen, werken en natuur te versterken. Daarbij kiezen we voor haalbare en betaalbare stappen, met lokaal maatwerk dat past bij de grootte, identiteit en leefomgeving van de gemeente.

Dit vinden we belangrijk

Wij werken vanuit de volgende standpunten:

• lokale schaal en maatwerk;
• samenhang met andere opgaven, zoals wonen en een (buiten)gebied dat bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering;
• draagvlak bij inwoners en ondernemers;
• geen ambities bovenop landelijke en regionale kaders;
• zorgvuldige omgang met ruimte en landschap;
• duidelijke kaders voor duurzame ontwikkelingen;
• duurzame energieopwekking alleen waar dat ruimtelijk en maatschappelijk past;
• eerdere hulpmiddelen om keuzes te maken bij te werken voordat deze opnieuw worden gebruikt.

Duurzaamheid is noodzakelijk, maar moet passen bij wat Roerdalen aankan. Niet elke vorm van duurzame ontwikkeling is overal geschikt. Bij de opwekking van duurzame energie maken wij keuzes waarbij we rekening houden met het landschap en draagvlak van onze inwoners. De gemeente zet in op energiebesparing en -opslag, verduurzaming van bestaande bebouwing en plannen die bijdragen aan kwaliteit en draagvlak. Hoewel de huidige plannen voldoende zijn voor de RES-opgave (Regionale energiestrategie) tot en met 2030, is voor de periode daarna nog een gesprek nodig over welke vormen van (grootschalige) energieopwekking we in Roerdalen willen toestaan. Over de lange termijn (horizon 2050) verschillen de meningen.

Opdracht aan het college

Wij geven het college de opdracht om:

• in te zetten op energiebesparing, -opslag en verduurzaming van bestaande gebouwen;
• meewerken aan regionale afspraken en ambities op het gebied van duurzame energie, met de standpunten van de zonneladder;
• duurzame plannen te ondersteunen, lokaal passend binnen vooraf duidelijk gestelde ruimtelijke kaders;
• effect op de omgeving, leefbaarheid en draagvlak mee te wegen bij energieopwekking;
• een vol stroomnet waar mogelijk te voorkomen door een goede samenwerking tussen de gemeente, netbeheerders en energieleveranciers te onderhouden;
• de raad regelmatig, en duidelijk informeren over plannen en keuzes. En daarbij uitleggen wat dit betekent voor de ruimte, de kosten en het draagvlak;
• de raad altijd goed te betrekken, zodat de raad kaders stelt en besluiten neemt. Als er wordt afgeweken van afspraken of de werkwijze, wordt dit aan de raad voorgelegd.