Reactie van het college van B&W Roerdalen in eerste termijn programmabegroting 2027-2030

Bijdrage wethouder Vestjens

Als college van Burgemeester en Wethouders vinden we het mooi om te constateren dat zowel in het breed gedragen politieke akkoord als in de eerste termijn van alle politieke fracties duidelijk naar voren komt dat we een gemeente willen zijn waarin inwoners naar elkaar omkijken, elkaar makkelijk kunnen ontmoeten en niemand er alleen voor staat. Ongeacht ieders politieke kleur of achtergrond, willen we werken aan een Roerdalen waar iedereen mee kan doen, zich thuis voelt en waar inwoners die kwetsbaar zijn op tijd passende hulp krijgen. Dit is een hele mooie gedeelde ambitie… 

Tegelijkertijd is deze ambitie in de huidige tijd en dynamiek helaas zeker géén vanzelfsprekendheid. De geopolitieke situatie alsmede de keuzes van onze landelijke overheid zadelen ons op met de nodige uitdagingen om die mooie ambitie in Roerdalen daadwerkelijk waar te kunnen maken. Als gemeente stimuleren we dat mensen zichzelf en elkaar helpen waar dat kan. We bieden hulp waar dat nodig is, met oog voor bestaanszekerheid van onze inwoners. We zorgen dat hulp makkelijker bereikbaar wordt, dat problemen op tijd worden gezien en dat ook mensen in kwetsbare of minder zichtbare situaties worden bereikt. Zo versterken we de samenhang in de samenleving en voorkomen we dat verschillen tussen mensen groter worden. Maar dat kunnen we als lokale overheid niet alleen. Hiervoor hebben we elkaar nodig in Roerdalen; gemeenschap en gemeente, inwoners, maatschappelijke partners, ondernemers, verenigingen en vrijwilligers. Samen zijn we Roerdalen en werken we dag in dag uit aan een sterke sociale basis en een fijn thuis voor iedereen van 0 tot 100+.

Sterke sociale basis en preventie als uitgangspunt 

Binnen het Sociaal Domein is een sterke sociale basis en inzet op preventie al enige tijd ons uitgangspunt. En dat blijft zo! Samen met onze maatschappelijke partners, maar ook met verenigingen, vrijwilligers en ondernemers zorgen we ervoor dat mensen mee kunnen doen in Roerdalen, dat ondersteuning en hulp laagdrempelig, tijdig en nabij voor iedereen beschikbaar is. Zo kunnen we - zoals Vitaal Perspectief en Roerstreek Lokaal! ook aangeven - problemen eerder aanpakken en de verdere druk op specialistische zorg zoveel mogelijk beperken.  

Ook Democraten Roerdalen onderschrijft een sterke sociale basis en preventie als uitgangspunt, maar vraagt tegelijkertijd naar de meetbaarheid hiervan: ‘Kunt u inzichtelijk maken of en hoe preventie de inzet van zwaardere zorg voorkomt?’. Dit is een herkenbare vraag die ongeveer in elke begrotingscyclus herhaald wordt en zeker niet alleen in Roerdalen gesteld wordt. En toch zit hier een blijvende spanning. Preventie vraagt een lange adem en meerjarige monitoring, terwijl beleid en successen van beleid vaak in korte cycli door raden worden beoordeeld. Inmiddels weet uw raad heel goed dat de meetbaarheid van onze aanpak in het sociaal domein bestaat uit een combinatie van ‘tellen & vertellen’. 

Enerzijds kijken we naar het bereik, de participatie, cijfers van vroeg signalering en het kwantitatieve gebruik van onze sociale voorzieningen. Anderzijds luisteren we vooral ook naar verhalen van onze inwoners die laagdrempelige ondersteuning en hulp dichtbij huis ervaren hebben. Zij kunnen ons als geen ander vertellen wat het effect van onze sterke sociale basis en preventieve aanpak op hun welzijn en gezondheid is. Op 2 november a.s. wordt er voor alle raads- en commissieleden weer een Sociaal Domein avond georganiseerd waarin de combinatie van tellen en vertellen ook centraal staat. We nodigen u van harte uit hierbij aanwezig te zijn. 

Sport als middel om gezondheid en welzijn verder te bevorderen 

In Roerdalen zien we sport als een waardevol middel om de gezondheid en het welzijn van onze inwoners positief te stimuleren. Hierbij hebben we het dan nadrukkelijk niet alleen over de fysieke gezondheid, maar ook over de mentale gezondheid en de mogelijkheid om mee te kunnen doen in de gemeenschap.  Daarmee ziet het college sport als een hele mooie verdere versteviging van de sociale basis in onze gemeenschap. Investeren in sport en bewegen is voor ons investeren in het welzijn van inwoners van alle leeftijden, in het samenbrengen van groepen mensen – ook mensen die op het eerste oog wellicht minder makkelijk mee kunnen doen - én investeren in verenigingen die voor ons het fundament en zeker ook de toekomst van onze samenleving vormen.  

Als gemeente investeren we in 2027 concreet in verenigingsondersteuning en buurtsportcoaches. De verenigingsondersteuner vormt de linking-pin tussen verenigingen, inwoners, maatschappelijke partners en de buurtsportcoaches. Hiermee willen we als gemeente voorzien in de uitgesproken behoefte van verenigingen aan ondersteuning, begeleiding en één herkenbaar aanspreekpunt binnen de gemeentelijke organisatie. Tevens kunnen we onze ambities en maatschappelijke opgaven op het gebied van sport, gezondheid en preventie heel mooi koppelen aan het lokale verenigingsleven. De vraag van Democraten Roerdalen over gewenste resultaten spitst zich voor ons als college dus ook toe op zowel de ervaren ondersteuning door verenigingen als op het bereiken van onze doelen op het gebied van sport & gezondheid. 

Bestaanszekerheid 

aar waar sport een mooi middel is om mee te kunnen doen in de Roerdalense samenleving, is het leven in bestaanszekerheid hiervoor rand voorwaardelijk. Het belang van bestaanszekerheid en van de aanpak van bestaansonzekerheid is de afgelopen jaren dan ook zichtbaar en voelbaar geworden in onze gemeente. Steeds meer huishoudens in Roerdalen, óók de middeninkomens, hebben moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Steeds meer inwoners hebben aan het einde van het salaris een stukje maand over en moeten in tijden van schaarste lastige keuzes maken. Keuzes die vaak ook een effect hebben op iemands gezondheid en welzijn, en op de rust en stabiliteit in een gezin. Het ervaren van bestaansonzekerheid is een negatieve katalysator voor veel meer problemen in iemands leven. Bestaanszekerheid blijft dan ook een majeure opgave in ons Sociaal Domein. Een opgave die we ook in dit geval niet als gemeente alleen aanpakken, maar waar we de totale gemeenschap hard bij nodig hebben.  

In dat licht zien we als college hele mooie ontwikkelingen in de gemeenschap. Ontwikkelingen die hun eigen route en tempo kiezen, maar allemaal bijdragen aan het werken aan bestaanszekerheid voor alle inwoners van Roerdalen. En daar waar een opgave heel groot is en veel mensen en partijen samenwerken om ambities te verwezenlijken, begrijpen we als college heel goed dat het voor de raad soms even zoeken is naar de samenhang. De vraag die Democraten Roerdalen stelt over onder andere de Quiet Community en de sociale kaart, zien we dan ook als een behoefte aan meer zicht op die samenhang. 

De genoemde ontwikkelingen zijn geen afzonderlijke loketten, maar onderdelen van één samenhangende aanpak rondom bestaanszekerheid. De sociale kaart en het sociaal buurtplatform hebben als doel bestaande initiatieven, organisaties, activiteiten en ondersteuningsmogelijkheden beter zichtbaar en toegankelijk te maken. Het gemeenschapsloket wordt daarbij uitgewerkt als een verbindende netwerkfunctie en niet als een extra fysieke voorziening. Ook de Quiet Community sluit aan op deze aanpak en wordt waar mogelijk verbonden met bestaande structuren. Daarmee is de inzet juist gericht op het versterken van de samenhang, het vergroten van de vindbaarheid van het aanbod en het beter benutten van bestaande ondersteuning, zodat inwoners eenvoudiger de weg naar passende hulp kunnen vinden. 

In Roerdalen verdient iedereen een kans om zich te ontwikkelen en ontplooien 

Uitgaande van de breed gedeelde wens dat Roerdalen een thuis is voor iedereen van 0 tot 100+, betekent dit dat we ook plekken en mogelijkheden willen bieden voor mensen die hulp nodig hebben om te kunnen meedoen in de maatschappij en behoefte hebben aan ondersteuning in hun ontwikkeling en ontplooiing. Ons Roerdalen stelt een vraag over het al dan niet vrijwillige karakter van ‘Wij geven thuis’ instellingen. De regiovisie “Wij geven Thuis” richt zich op Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang op basis van de Wmo. De Wmo is ten alle tijden vrijwillige zorg en ondersteuning. Dit wil echter niet zeggen dat zich per definitie geen Wlz-instelling of justitiële instelling in Roerdalen zou kunnen vestigen. Zoals ook al eerder met uw raad besproken, in het licht van de Welzijn-Wonen-Zorg visie, toetsen we in geval van een aangevraagde vergunning volgens de geldende regels én zorgen we voor een integrale kijk, waarbij ook de maatschappelijke impact (op de buurt) wordt meegenomen.  

Ondersteuning voor persoonlijke ontwikkeling en ontplooiing gaat overigens niet alleen over Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Het gaat ook over onze keuze voor een lokaal MOB en over plekken als de dorpsbibliotheken. Over dit laatste onderwerp stellen zowel Ons Roerdalen als PRO vragen in hun eerste termijn. En het is inderdaad zoals PRO stelt dat de bibliotheekvoorziening een bredere maatschappelijke rol heeft dan het uitlenen van boeken. De bibliotheekvoorziening draagt bij in het versterken van taal-, reken en digitale vaardigheden door hun aanbod en hun activiteiten voor de inwoners van Roerdalen. In onze gemeente gebeurt dit bijvoorbeeld al vanuit de cursusruimte in Herkenbosch en in samenwerking met de Burgerbiebs in de alle dorpen. 

Op dit moment wordt gewerkt aan een projectplan als basis voor een meerjarenbeleidsplan voor de bibliotheekvoorziening van de toekomst. Daarin komen ook detailvragen vragen zoals gesteld door Ons Roerdalen aan bod. Het beleidsplan bevindt zich dus nog in de voorbereidende fase. Bij de verdere uitwerking worden de Burgerbiebs zonder meer betrokken en geïnformeerd, zodat hun kennis en ervaring kunnen worden meegenomen. We hebben als gemeente immers niet voor niets de ogen in Den Haag doen openen als het gaat over de meerwaarde van ons lokale bibliotheeknetwerk dat grotendeels gedraaid wordt door vrijwilligers. Dat houden we graag in ere. 

Na de nodige vertraging staan we op dit moment aan de vooravond van de opening van ons eigen MOB. Dit MOB wordt een laagdrempelige, uitnodigende plek waar ieders talent gezien wordt en mensen in hun kracht worden gezet. Ons MOB heeft als belangrijkste opdracht om inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt te ondersteunen in hun ontwikkeling richting participatie en werk. Tegelijkertijd bouwen we verder aan een sterk lokaal netwerk van maatschappelijke initiatieven, ondernemers en andere partners. Juist in die samenwerking ontstaan kansen om ontwikkeldoelen van deelnemers te combineren met maatschappelijke meerwaarde voor Roerdalen. Dat kan bijvoorbeeld ook gaan over leefomgeving, leefbaarheid of erfgoed. Wij waarderen de suggestie van Vitaal Perspectief hier dan ook zeker in. Ook nodigen we organisaties en ondernemers die hier mogelijkheden zien uit om zich te melden bij het MOB. Andersom zal ons MOB ook actief de samenwerking opzoeken wanneer wij mogelijkheden ziet.  

De behoefte om te ontwikkelen en ontplooien geldt in ogen van het college voor inwoners van alle generaties. Het college deelt met Roerstreek Lokaal! de specifieke ambitie om MBO-Jongeren in onze gemeente en regio meer perspectief en kansen te bieden. Het opdoen van praktijkervaring en een goede aansluiting tussen opleiding en arbeidsmarkt zijn daarbij essentieel. Als gemeente willen wij hierin onze verantwoordelijkheid nemen door waar mogelijk stageplaatsen aan te bieden binnen de eigen organisatie. Tegelijkertijd zien wij een belangrijke rol voor onze samenwerking met Gilde Opleidingen, binnen de Arbeidsmarktregio Midden-Limburg en ook hier voor het lokale MOB dat beschikt over een breed netwerk van werkgevers en maatschappelijke partners. Juist via al die samenwerkingen kunnen kansen ontstaan voor stages, leerwerkplekken en andere vormen van werkervaring. Daarmee helpen we jongeren zich te ontwikkelen én versterken we de binding van jong talent met onze gemeente en regio. 

Aan de slag met onze dienstverlening  

Last but not least stippen we ook nog graag onze gemeentelijke dienstverlening aan in onze reactie op de eerste termijn van alle fracties. 2027 staat voor ons in het teken van het doorontwikkelen van het lokale dienstverleningsprogramma, zoals afgesproken zullen wij dit onder andere samen met de raad doen. Onderdeel daarvan is dat we een samen een set indicatoren vastleggen waarmee we de ervaring van inwoners structureel kunnen volgen. Daarbij kijken we naar signalen die we nu al hebben, zoals klachten en complimenten, de bereikbaarheid van onze kanalen via eerdere metingen en feedback op digitale dienstverlening zoals via de chatbot. Daarnaast onderzoeken we een eenvoudige, periodieke meting van klanttevredenheid direct na contact met de gemeente. Zo zetten we in 2027 een nulmeting neer, waarmee we in de jaren daarna kunnen laten zien of inwoners daadwerkelijk verbetering ervaren. 

Bijdrage burgemeester van Agtmaal

Integraal Veiligheidsplan 

Om richting te kunnen geven aan onze veiligheidsaanpak stellen wij momenteel het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2027-2030 op. Het CDA, Democraten Roerdalen en de fractie van Ons Roerdalen hebben hierover een aantal vragen gesteld in hun bijdragen. Het actuele veiligheidsbeeld vormt daarvoor een belangrijke basis en biedt inzicht in de veiligheidsvraagstukken die binnen onze gemeente spelen. Op basis daarvan kan uw raad een afgewogen keuze maken ten aanzien van de prioriteiten voor de komende jaren. Deze prioriteiten worden vervolgens vertaald naar concrete maatregelen op het gebied van preventie, toezicht en handhaving. De noodsteunpunten maken onderdeel uit van een breder geheel. Conform de eerder door u gemaakte keuze lag in 2026 de focus op de bedrijfscontinuïteit van de gemeentelijke organisatie. Vanaf 2027 richten wij ons op het versterken van een weerbare samenleving, waarbij we onderzoeken welke bestaande maatschappelijke accommodaties als noodsteunpunt kunnen dienen. 

Huiselijk geweld

Het CDA benadrukt het belang van de onderwerpen huiselijk geweld en intieme terreur. Ten aanzien hiervan willen wij benadrukken dat deze problematiek nadrukkelijk onderdeel uitmaakt van het domein Zorg en Veiligheid. Hoewel deze thema’s niet als afzonderlijke prioriteit zijn benoemd, blijven zij een vast onderdeel van onze inzet. Gezien de grote impact op slachtoffers en hun omgeving verdienen zij blijvende aandacht binnen onze reguliere werkzaamheden en de uitvoering van het IVP. Veiligheid beperkt zich immers niet tot de openbare ruimte, maar begint ook achter de voordeur.

Hoogwaterveiligheid

Het thema hoogwaterveiligheid maakt zowel onderdeel uit van de portefeuille veiligheid als de portefeuille openbare ruimte. Aan dit thema besteden zowel Democraten Roerdalen als de fractie van Vitaal Perspectief aandacht in hun bijdragen. Voor wat betreft hoogwaterveiligheid zijn nog maatregelen nodig aan waterkeringen. Wij begrijpen dat dit, mede gezien de ervaringen van 2021, zorgen kan oproepen bij inwoners over de veiligheid van hun woning, eigendommen en leefomgeving. Tegelijkertijd ligt de primaire verantwoordelijkheid voor de bescherming tegen hoogwater bij het waterschap. Als gemeente blijven wij de belangen van onze inwoners actief onder de aandacht brengen in de regionale trajecten rondom waterveiligheid en de ontwikkelingen binnen het stroomgebied van de Roer. Daarnaast blijven wij inzetten op goede informatievoorziening en het versterken van de zelfredzaamheid van inwoners, zodat zij tijdig kunnen anticiperen wanneer sprake is van een dreigende hoogwatersituatie. 

Ten slotte over de ambtelijke capaciteit. Vitaal Perspectief vraagt in de eerste termijn hiernaar.  Op basis van de huidige opgaven achten wij de beschikbare capaciteit binnen Openbare Ruimte toereikend om de ontwikkelingen binnen het stroomgebied van de Roer te volgen en de belangen van onze inwoners te behartigen. Daarbij houden wij uiteraard oog voor de toekomstige opgaven. Als de omvang van projecten of de regionale ontwikkelingen daartoe aanleiding geven, zullen wij tijdig beoordelen of aanvullende capaciteit noodzakelijk is om onze belangen ook in de toekomst zorgvuldig en adequaat te kunnen blijven vertegenwoordigen. 
 

Bijdrage wethouder Smits

Nogmaals dank aan de fracties voor hun inbreng.

Accommodatiebeleid

Wij constateren uit de bijdragen dat er brede steun is voor de uitgangspunten die we ook in het accommodatiebeleid hanteren: accommodaties zijn geen doel op zich, maar een middel om ontmoeting, verenigingsleven, maatschappelijke activiteiten en leefbaarheid in onze dorpen mogelijk te maken. Daarnaast geven diverse fracties aan een gedeeld belang te zien van toekomstbestendige, betaalbare en waar mogelijk multifunctionele voorzieningen. Ook de koppeling met andere maatschappelijke opgaven, zoals de vitaliteit van verenigingen, verduurzaming en de rol van accommodaties in tijden van crisis, wordt door meerdere fracties gemaakt.
Op dit moment zitten we, zoals u weet, midden in het proces waarin we samen met inwoners en accommodatiehouders werken aan het nieuwe accommodatiebeleid. Samen met u zijn we benieuwd naar de uitkomsten van dit proces.

En ja, richting Vitaal Perspectief: daarbij kijken we nadrukkelijk niet alleen naar de situatie van vandaag, maar ook naar toekomstige ontwikkelingen. In de gesprekken is informatie gedeeld en ingebracht over veranderend gebruik van accommodaties, maatschappelijke trends en toekomstige wettelijke eisen. Onze medewerkers, accommodatiehouders, inwoners en externe deskundigen hebben hieraan een bijdrage geleverd. Uiteraard blijft het een complexe opgave, maar er zijn geen aanwijzingen dat we op dit moment relevante ontwikkelingen of wettelijke kaders onvoldoende in beeld hebben. Juist daarom voeren we dit traject zorgvuldig en breed uit. Al deze inzichten en de opbrengsten van de gesprekken vormen de basis voor het nieuwe accommodatiebeleid.

Leisure park

Vitaal Perspectief en de fractie van Pro stellen vragen over de Leisurezone. Pro geeft aan formeel niet op de hoogte te zijn gebracht over het leefbaarheidsakkoord. Het gezamenlijk persbericht van de Provincie Limburg en de gemeente Roerdalen over de ondertekening die op 4 maart heeft plaatsgevonden is aan u nog dezelfde dag ter informatie doorgezonden (ingekomen stukken 65244-269317). We hebben met de vertaling van het Akkoord in deze programmabegroting onze bestuurlijke ambities verwerkt. De Leisurezone is een van deze ambities. We willen als college laten zien dat we in control zijn. Met andere woorden: vooruitkijken en voorspelbare zaken financieel door vertalen en niet nadat de begroting net is vastgesteld met een behoorlijke begrotingswijziging komen.

Er is bovendien al commitment van de Provincie om tot maximaal 50% van de kosten te subsidiëren. De Leisurezone is het gebied rond de nieuwe school en het gebied tot waar woningbouw voorzien is waaronder ook de jeu de boulesbaan en de kiss&ride lane. De Leisurezone is bedoeld als groene zone, gericht op ontmoeten en bewegen.
Vitaal Perspectief stelt vragen over het budget van het kindcentrum in relatie tot de Leisurezone. Deze relatie bestaat echter niet. Het krediet voor het kindcentrum is niet beschikbaar gesteld voor de Leisurezone, Het krediet is uitsluitend voor de realisatie van het Kindcentrum en de infrastructurele omgeving daarvan beschikbaar gesteld. Mocht er al eventueel nog beschikbaar krediet als dekking gebruikt worden voor de Leisurezone is het aan de raad om hierover een besluit te nemen.

Ploensjbad

Democraten Roerdalen vroeg waarom de aanbesteding voor het Ploensjbad pas nu is gestart en niet eerder in het seizoen. De aanbesteding bestaat uit meerdere stappen. De voorbereiding is al vóór het zwemseizoen begonnen, de technische uitwerking vond plaats tijdens het seizoen en de laatste voorbereidingen zijn direct daarna afgerond. Bij elke stap is overleg geweest met de stichting. De vernieuwde situatie is naar verwachting halverwege april 2027 klaar en vóór 1 mei in gebruik. Dat is ruim voor het begin van het nieuwe zwemseizoen. Het college ziet op dit moment geen risico’s.  Alles is dus gericht voor opening van het nieuwe zwemseizoen. Wij willen dan ook in overleg met de stichting de mogelijkheid bieden om mogelijk een maand eerder open te gaan dan vorig jaar.

Recreatie & Toerisme

Wij zijn verheugd dat het CDA aangeeft blij te zijn met de aandacht voor fiets- gravel en ruiterroutes. Goede routes versterken onze leefomgeving en zijn een verdere stimulans voor recreatie en toerisme. Hier blijven we uiteraard mee doorgaan. Voor de mogelijke uitbreiding van een gravelroute maken we momenteel bijvoorbeeld gebruik van regiodealmiddelen. Daar waar (financiële) kansen liggen proberen wij die zeker te benutten met als doel meer overnachtingen in onze mooie gemeente. Wij zijn het met Vitaal Perspectief eens dat we Roerdalen sterker kunnen profileren. Wij doen er alles aan om onze gemeente gezamenlijk met onze deelnemende partijen (o.a. toeristisch platform/Hart van Limburg/Np de Meinweg; samenwerkende maasterrassen) beter op de kaart te krijgen. Dit draagt verder bij aan de economische ontwikkeling van onze gemeente. Vitaal Perspectief geeft verder aan een duidelijke toeristische visie te missen. Als college hebben we momenteel een visie die in 2027 zal worden herijkt. Deze herijking zal van onderaf worden gestart. Hoe we het precies vorm gaan geven wordt nog onderzocht maar deelnemende partijen en geïnteresseerden zullen kansen krijgen deel te nemen in dit proces.

Personeel

Ons Roerdalen vraagt waarom de financiële ruimte die ontstaat bij de formatie, bijvoorbeeld door vacatures of doordat de salarislasten lager uitvallen, niet wordt teruggegeven aan de burger. Natuurlijk is het zo dat als er geld overblijft, terugvloeit naar de reserves of op een andere manier wordt ingezet. Dat besluit de raad bij het vaststellen van het jaarrekeningresultaat. Dit geldt overigens voor alle programma’s en dus niet alleen bij de formatie. Binnen onze formatie is echter geen financiële ruimte zoals wordt aangenomen. Het geld dat vrijkomt doordat er vacatures zijn ontstaan gebruiken we om die plekken tijdelijk in te vullen met ingehuurd personeel of om vervanging bij ziekte te betalen. Ons Roerdalen vraagt ook naar de uitbreiding van het aantal FTE vooruitlopend op de kerntakendiscussie. Het grootste deel van deze FTE is wettelijk verplicht of al opgenomen via een eerder raadsbesluit. In de paragraaf bedrijfsvoering staat dit verder toegelicht.
 

Bijdrage wethouder Vrinzen

Openbare werken

Het CDA maakt de terechte opmerking dat geld overhouden niet altijd goed is. Als investeringen worden doorgeschoven of werkzaamheden niet worden uitgevoerd, dan moeten we ons de vraag stellen of onze ambities passen bij onze uitvoeringskracht. Deze opmerking ligt ook in lijn met die van Democraten Roerdalen over de geplande investeringen. Bij het opstellen van de begroting is nog eens scherp gekeken naar onze capaciteit en er heeft op basis daarvan al een forse reductie op de begroting plaatsgevonden. Aangezien een groot gedeelte van de geplande projecten voor komend jaar al lopen, menen wij nu een realistisch bedrag te hebben begroot.

Vitaal Perspectief vraagt aandacht voor hoogwater van de Roer. Democraten Roerdalen vragen bovendien welke concrete maatregelen in 2027 ten aanzien hiervan worden uitgevoerd. Ook wij hebben in het provincie brede samenwerkingsverband Waterveiligheid en Ruimte Limburg (hierna: WRL) in het bijzonder aandacht gevraagd voor de Roer in Vlodrop. Bij de Boomgaardstraat ligt een grondwal die een belangrijke functie vervult in het tegenhouden van hoogwater. Uit de pre-verkenning die WRL heeft uitgevoerd blijkt dat de Roer een gebied met de hoogste prioriteit is, en dat maatregelen nodig zijn, waarvan de grondwal een concreet onderdeel uitmaakt. Uit de verkenning moet blijken welke stappen nodig zijn en daaruit blijkt ook welke stappen bij het Waterschap en welke bij de gemeente horen.

Ons Roerdalen geeft ten aanzien van het maaibestek aan dat bestrijding van Jacobskruid moet worden meegenomen. Voor het Jacobskruid geldt dat we tijdens het maaien een protocol voor Jacobskruid toepassen. Vitaal Perspectief wijst op de herstelwerkzaamheden nadat kabel en leidingen zijn gelegd. Sinds dit jaar hebben we een halve fte toezichthouder hiervoor bijgeplust en bijna een fulltime coördinator. Hiermee komen we nu uit de voeten. Ten aanzien van de vergoedingen die wij ontvangen menen wij nog vergoedingen mis te lopen, vandaar dat we ook in 2027 een Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuur willen opstellen om deze discrepantie op te heffen.

Mobiliteit en verkeer

Vitaal Perspectief verbaast zich over het gebrek aan aandacht van het openbaar vervoer in de begroting. Openbaar vervoer is wel degelijk een thema dat wij op ons vizier hebben staan, echter de gemeentelijke rol is beperkt tot het lobbyen bij de provincie, aangezien dit een provinciale taak is. Meermaals vragen wij in bestuurlijke overleggen aandacht voor de cruciale rol die openbaar vervoer vervult in het kader van de leefbaarheid van onze dorpen. Waar wij kunnen pakken we zelf een rol vanuit het doel om mensen van A naar B te brengen. Dit kan middels openbaar vervoer gebeuren, maar zo onderzoeken wij ook of (al dan niet binnen een mobiliteitshub) deelvervoer een onderdeel van de oplossing kan worden.

PRO benoemt nog concreet de verkeerssituatie rondom Vekoma in Vlodrop en Rothenbach. Ten aanzien van de situatie rondom Vekoma geldt dat geluisterd is naar de signalen die we nabij de school hebben ontvangen, en zodoende hebben we een verbod gelegd op al het vrachtvervoer langs de school. Het vrachtverkeer heeft zelf de keuze of het gebruik maakt van de ontsluiting op de Angsterweg via de Schaapweg dan wel de 2e Kruisweg. Het verharden van de Schaapweg en de 2e Kruisweg vinden wij op dit moment niet wenselijk aangezien we daarmee meer vrachtverkeer op een 80 km/h-weg laten draaien, die daarvoor niet is ingericht. Ten aanzien van Rothenbach erkennen wij dat de situatie kan worden verbeterd. Hierbij valt te denken aan een verlaging van de maximumsnelheid en het verbeteren van mogelijkheden om over te steken. Om dit te realiseren zijn we afhankelijk van de provincie aangezien de N570 een provinciale weg is. Er staat voor deze weg groot onderhoud gepland, en wij zien hierin een kans om een kwaliteitsslag te maken op de Rothenbach, waarbij we samen met de provincie optrekken.

Dorpsgericht werken, verenigingen, subsidiebeleid en Samen Doen

Wij onderschrijven de visie van meerdere fracties dat we gemeenschappen moeten bouwen, en niet slechts woningen. Verenigingen en vrijwilligers vormen daarbij een cruciale rol. Daarbij zijn de verenigingen zeker geen uitvoerders van gemeentelijk beleid, zoals Roerstreek Lokaal! terecht stelt, maar ze kunnen ons wel heel goed helpen om de maatschappelijke doelen en ambities op het gebied waar te maken in een vorm die past bij het dagelijks leven van onze inwoners. Vitaal Perspectief spreekt zijn zorgen uit over afhakende vrijwilligers en Roerstreek Lokaal! spreekt over vertrouwen en loslaten als het op vrijwilligers en verenigingen aankomt. Wij zien een kans in de herijking van het subsidiebeleid en het nieuwe participatiebeleid om zoveel mogelijk mensen (weer) aangehaakt te krijgen. Het CDA wijst op de initiatieven met maatschappelijke impact waarvoor nu geen grondslag is in ons subsidiebeleid. Door met de herijking deze initiatieven wél te kunnen ondersteunen, willen wij met woord en daad verenigingen en vrijwilligers waarderen.

Daarnaast menen wij dat veel onbegrip afkomstig is door hoe wij intern het proces van inwonersinitiatieven hadden geregeld. Met het nieuwe beleid wordt in een vroeg stadium een groep van alle specialisten bij elkaar geroepen om ervoor te zorgen dat niet pas later juridische of financiële problemen aan het licht komen. Ook schept het nieuwe beleid het uitdaagrecht voor inwoners, waarbij we deur openzetten om als gemeente dingen los te laten en het door de inwoners zelf te laten doen zoals Roerstreek Lokaal! aangeeft. Twee kritische punten bij deze ontwikkelingen zijn wel dat op de eerste plaats wij niet voorstellen om de financiële pot voor subsidies groter te maken, én het zaak blijft om elkaars verwachtingen snel kenbaar te maken zodat deze in de paslopen met de realiteit. 

Tot slot wijst Vitaal Perspectief er nog op dat bij participatietrajecten een voldoende representatieve groep mensen moet worden betrokken. Dit is ook ons uitgangspunt, waarbij wij erop wijzen dat geen algemene uitlatingen kunnen worden gedaan over wanneer wij de deelnemers voldoende representatief vinden. Indien wij menen dat het aan representativiteit schort, dan bekijken we per situatie hoe een missende groep kan worden betrokken bij het proces. Zo zijn de dorpsbladen beter geschikt voor ouderen te bereiken en vervullen sociale media die rol voor jongeren.

Cultuur, erfgoed en monumenten

Twee fracties benoemen cultureel erfgoed en specifiek de Limburgse taal. Het CDA is blij dat de Limburgse taal een plaats heeft gekregen in de begroting. Vitaal Perspectief roept enerzijds op tot meer aandacht voor cultureel erfgoed, maar is kritisch op het besteden aan middelen voor de Limburgse taal in het licht van de naderende kerntakendialoog. Wij zien het Limburgs dus niet als iets extra’s, maar als instrument om de doelen die we al willen behalen een stapje dichterbij te brengen. Aangezien dit een nieuwe manier van denken is en dit borging behoeft, vragen wij hier incidentele middelen voor beschikbaar te stellen, die zodoende ook niet drukken op de structurele lasten waarover de kerntakendialoog gaat. Uiteraard zullen wij uw raad, maar ook de organisatie, betrekken en mee laten sturen aan de uiteindelijke vorm van dit taalbeleid. Daarnaast willen wij komend jaar inventariseren of we onze straatbeelden beter moeten beschermen. Hierin speelt erfgoed een voorname rol. Voor de uitwerking daarvan is echter pas in 2028 capaciteit en ook daarover komen we bij de raad terug.

Ruimtelijke ordening

Meerdere fracties zijn benieuwd naar het beleid aangaande vrijkomende agrarische bebouwing. De agrarische sector is aan veel verandering onderhevig. Wij willen een levendig buitengebied, en zien wij koppelkansen voor onze ambities op het gebied van woningbouw, economie en natuur. Door het opstellen van dit beleid willen we die kansen inzichtelijk maken, en ook duidelijkheid geven aan agrariërs die overwegen om te stoppen of bebouwing af te staan. Om die missie succesvol te kunnen volbrengen is participatie noodzakelijk, waarbij wij in ieder geval agrariërs, eigenaren van vrijkomende agrarische bebouwing, inwoners, ondernemers, de LLTB, Provincie Limburg en het Waterschap actief willen betrekken. De precieze vorm wordt conform het nieuwe participatiebeleid middels een participatieplan bepaald. 

Een stukje verwachtingenmanagement is wel op zijn plaats. Het beleid zal de regels die gelden omtrent stikstof en spuitzones bijvoorbeeld niet opheffen. Ook zien we dat volgens de Omgevingsvisie van de Provincie Limburg het buitengebied vooral voor agrarische activiteiten moet zijn, hetgeen een omvorming bemoeilijkt. Met dit beleid hopen wij een goed verhaal te kunnen ontwikkelen om de juridische mogelijkheden die er zijn, ook daadwerkelijk te kunnen benutten. Het CDA verwacht het beleid al in april. Gelet op onze wens, maar ook de wens van de raad, om participatie plaats te laten vinden én de raad mee te nemen in het proces, is april onrealistisch en ook onwenselijk omdat dit afbreuk zou doen aan de kwaliteit. Op dit moment zijn we nog de momenten waarbij we de raad mee nemen aan het inplannen, waardoor we een definitief tijdspad niet kunnen geven, maar in 2027 willen wij het beleid in werking hebben. Democraten Roerdalen halen één specifieke vrijkomende agrarische bebouwing aan, namelijk de voormalige geitenhouderij in Vlodrop. Met deze agrariër lopen de gesprekken voor een omvorming. Daaruit is duidelijk geworden dat wij een andere interpretatie hebben van wat de sloop van de voormalige bebouwing inhoudt. In antwoord op de vraag van Democraten Roerdalen welke mogelijkheden de gemeente heeft om voortgang af te dwingen: we gaan pas over tot het uitkeren van het resterende bedrag als conform afspraak bebouwing is afgebroken. Een specifieke tijdlijn kunnen we gelet op de lopende gesprekken niet geven.

Tot slot haalt Ons Roerdalen nog de ODNML en zijn groeiend personeelsbestand aan. Bij de oprichting van de ODNML hebben de gemeenteraden ingestemd met een ingroeimodel, en dat model blijven we volgen. Het ingroeimodel past ook bij een nieuwe organisatie die afhankelijk is van de bereidheid van medewerkers om over te gaan naar een andere locatie en het gegeven dat eerder sommige gemeenten niet alle specialisten in huis hadden. Deze specialisten kunnen dus ook niet meteen overgaan maar moeten eerst geworven worden.